13- محمد فضولی ( زندگی نامه به زبان ترکی )
آذربایجانین کلاسیک اولدوزلاری
محمد فضولی
سلیمان بغدادی نین اوغلو ملا محمد ( محمد فضولی آدیله تانینمیش ) ، ۱۵۵۶ – ۱۴۸۳ میلادی ایلینده یاشامیش تورک بیلیجی شاعیر دیر. فضولی نی اونونجو هجری قمری سده سی نین بؤیوک آذربایجانلی تورک شاعیری بیلیرلر. اونون آتاسی عراق اؤلکه سی نین « حله » سیندندیر. دئمک اولار محمد فضولی اوردا دونیایا گلیب بغداد شهرینده بویا باشا چاتمیشدیر. اودور کی اوچ ( تورکی،فارسی،عربی) دیله واقیف اولدوقدا ، اوچ دیلده شعر یازیبدیر. اونو هندی سبکی نین بینوره سین قویانلاردان بیری تانیییرلار .
آنجاق سلیمان اوغلو محمد، ۱۴۸۳ میلادی ایلینده عراق مولکونده دونیایا گؤز آچدی.
آتاسی سلیمان ایدیر کی « حله » یه کؤچوب اورانین قاضیسی اولدو. ‹‹مجمع الخواص›› تذکره سینین صاحیبی‹‹ صادق بيگ افشار›› دئمیشکن: فضولی نین آتاسی بیات ائلیندن ایمیش کی بو ائل ، اوغوز تورکلرینین ۲۲ طایفا سی نین بیریندن ساییلیر.
او حله ده سونرا بغداد شهرینده درس اوخودو . اونون اوستادلاریندان بیریسی ، حروفی شاعیرلریندن اولموش ،‹‹ملك الشعراي حبيبي›› ایمیش.
آنجاق یئتمیش یاشی واریمیش کی بغداد دا دونیادان گؤز یومدو.
قایناق: http://www.sazsoz.com/static-101.html
( تورکجه یه چئویرن: دادا )
ملا محمد فضولی دن ایکی غزل:
زلال ذوق شوق
شفای وصل قدرین ، هجردن بیمار اولاندان سور
زلال ذوق شوقون ، تشنه دیدار اولاندان سور
لبین سرین گلیب گفتاره ، من دن اؤزگه دن سورما
بو پنهان نکته نی بیر واقف اسرار اولاندان سور
گؤزو یاشلی لارین حالین ، نه بیلسین مردم غافل ؟
کواکب سرینی ، شب تا سحر بیدار اولاندان سور
خبرسیز اولما فتّان گؤزلرین قیدین چکن لردن
خبرسیز مست لر بیدادینی ، هشیار اولاندان سور
غمین دن شمع تک یاندیم ، صبادان سورما احوالیم
بو احوالی شب هجران ، منیم له یار اولاندان سور
خراب جام عشقم ، نرگس مستین بیلیر حالیم
خرابات اهلینین احوالینی ، خمّار اولاندان سور
محبت لذتین دن بی خبر دیر زاهد غافل
فضولی، عشق ذوقون، ذوق عشقی وار اولاندان سور
عشق ذوقی
غم دياريندا اجل پيكي گذار ائتمز منه
يوخ سانيب واريم مگر كي اعتبار ائتمز منه ؟
يار جور ائتمز منه اغيار تعليم ائتمه دن
بالله اغيار ائيلين احساني يار ائتمز منه
داغيدير هر لحظه رخت عيشيمي آهيم يئلي
هانسي ناحق ظلم دور كي روزگار ائتمز منه ؟
عشق ذوقيله خوشام، ترك نصيحت قيل رفيق
من كي ترياكي مزاجام ، زهر، كار ائتمز منه
چرخدن آشيرمادان يادينلا آه آتشين
قدر ائديب گردون، شرردن زر نثار ائتمز منه
نقد جان تاراج غمدن ساخلاماق دشوار اولور
عشق تا سنگ ملامتدن حصار ائتمز منه
ياد لعلينله فضولي گؤزله ييب راه عدم
وار بير تدبيري ، اما آشكار ائتمز منه
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
باشدان کئچرک من اوزومه دردسر آلدیم.
سن غونچه گول ایدین منی حسرت بوروموشدو
حسنون گولو سولدوقجا دا من غملره دالدیم.
ایللر جالانیب عومرومه یاش گلدی یاش اوسته
گنج اولماغی حسرتله من آرتیق یولا سالدیم.
ظالیم فلگی گور نئجه بیر عشقیمی چالدی؟
من ده سنی ظالیملر الیندن بئله چالدیم.
بوغدوقجا منی گوز یاشیما نشئه یه گلدی
آمما یئنه بو حالدا سنین قئیدینه قالدیم.
سن باده نی ووردون من آلیب ساغری اوپدوم
گوردون نه فراستله لبیندن اوپوش آلدیم؟
یئر گوی چالیشیب یوسیفی اگسین یئره وورسون
مئیوه گتیریب باش یئره سالدیقجا اوجالدیم.
یوسف حسنی اعظمی
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
دوشونر منی...
اؤلورم،
باتی شافاغینی باتان،
اؤلومو
قانیمدا قودورانماز
قاراکؤپکلر
اورییم کور چیبان
دئشیلسه ده
ایماژلاریم داغیلاسی
دئییل
اللریم آپ آیدین
بارماقلاریم دان ایشیغی
دوداقلاریم دوغوشافاغی
گؤزلریم گوزگولر قبریستانی
مزاریم،
گونش چیچه یی
دوشونر منی،
آغ روژلارین دوراغیندا
دوشونر!؟
مسعود اسلامی
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
ایز
بیرگون بوچمن بوباغچا من سیــز قالاجاق
گوللر کوچه سینده بیر پوزوق ایز قالاجاق
چوخ سیخما فلک ! قانادسیز اوجوندا منی
آخیـــر کپنک دن بیر اوچوم توز قالاجاق
دکتر ابراهیم اقبالی
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
منده سئوگی تزه تزه اویانیر ...
گاه اوره ییم لال دایانیب گاه جوشور
فصیللرین آخارینا سؤز قوشور
آیریلیق دان لاپ باغریما قان دوشور
منده سئوگی تزه ـ تزه اویانیر
گؤرمه ینده گؤزلرینی آغلارام
هارایلارام ، غمدن ماهنی باغلارام
لالا کیمی اوره ییمی داغلارام
منده سئوگی تزه ـ تزه اویانیر
اؤتن گونلر گلیب ـ گئدن نفس میش
سئودیکلریم بوش بیر خیال ، هوس میش
سنسیز اؤتن هر ثانیه م ابس میش
منده سئوگی تزه ـ تزه اویانیر
بیر گؤزلسن گؤزللییین اولدوزو
حیاتیمین بال ـ شکری ، داد ـ دوزو
سیلینمک ده اوره ییمین کاس ـ توزو
منده سئوگی تزه ـ تزه اویانیر
بابک قوجا زاده
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
یاشیللیغا دوغرو
آمما سندن یوباندیم
آمما دوشگون زامانلاریمدا تانیدیم سنی .
بیز یوللاری اسرک گئدیردیک
بیز آلمالیقلاری ، اوزوملوکلری .
ائله شعرلی و شورلو
ائله دؤرد فصیللی کی ، آ...ه !
آمما لاپدان ائله تالاندین سن
قانینی دا قیلینجلاردان یودولار ،
سندن ، فقط
اوره ییمده بیر دلی عیصیان قالدی
دیله ییمده بیر دلی دومرول .
اولای گونلرینی بوراخ هله لیک
قوی کؤکسونه داغیلان دومانلاری آریدیم !
و بیر داها
ائله گنج ، ائله گنج
ائله دلیقانلی و هیجانلی
یالنیز یاشیللیغا دوغرو !
کیان خیاو
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
ائل مثللری :
یورقانا بورون ائل ایلن سورون
کئچینین قوتورو بولاغین گؤزوندن سو ایچه ر
دلی قویویا بیر داش آتار یوز آغیلی چیخاردا بیلمز
یئر برک اولاندا اوکوز اوکوزدن اینجی یه ر
قازان قازانا دئییر: دیبین قارادیر
ایگید اوغلان داییسینا چکه ر خانیم قیز خالاسینا
سره دن قالان قوتور اولار
الله ایکی یومروغو بیر باشا وورماز
بوندان فاتی یا تومان اولماز
سو آخیب یولون تاپار
هم خدانی ایسته ییر هم خورمانی
ایش گوردیرنین دیر گورنین دگیل
ایت هورَر کاروان کئچر
ال الی یووار الده اوزو
دوز یولو یئرییه بیلمه ییر شوخوملوقدا شیلتاق آتیر
قاشینی قائیران دَگیلدی ووردو گوزینی چیخارتدی
قوناق قوناقی ایسته مز ائو ییه سی هر اکیسین
تزه یونجا ائششگه باش آغریسی گتیرر
ائل گوجو سئل گوجو
بیچاق دسته سینی کسمز
ایلان هر یئره اَیری گئتسه ده اؤز یوواسینا دوز گئدر
-کچل باخار گوزگویه آدینی قویار اوزگویه
دووه اوینایاندا قار یاغار
پیشیگین آغیزی اته چاتماز دئیه ر میرداردیر
بیر ساعاتدیر تنبکی یانیر ایندی دئیر نه توستیسیدیر؟!
باغدا اریک واریدی سلام علیک واریدی
باغدان اریک قورتاردی سلام علیک قورتاردی
گلین اوینایا بیلمز دئیه ر ائو اَیریدیر
گلین اوجاقا گله ر
کچلین آدینی قویارلار زولفعلی کورون آدینی قویارلار نورعلی
کور دوتدوغون بور اخماز
اوجوز اَتین شورباسی اولماز
ایش گوردیرنین دیر گورنین دگیل
اَیری اوتیراق دوز دانیشاق
ایت ایتدیگین ترک ائتسه ده سومسیکلیگین ترک ائتمز
ساخلا سامانی گلر زامانی
مثلده معرفت اولماز
هم خدانی ایسته ییر هم خورمانی
