44- تبریزده محرم مراسیملری
تبریزده
محرّم مراسیملرینه بیر باخیش
ایسلام تاریخینده محرم آیی عزا آیی آدلانیبدیر. نییه کی بو آیدا آللهین گؤندریلمیشی ، یئرین گؤیون عزیزی، محمد حضرتلری نین (ص) اوشاقلارینا ظولم اولدو. بو آیدا لعنتلیک ابوسفیانین تؤره مه لری اسکی دن قالمیش کینلری نین اوستون آچیب سون ضربه نی وورماقا قول قاناد آچدیلار. حیله کار معاویه نین اوغلو یزید ایسته ییردی اؤز شیطانی نقشه لرین بیر حالدا یئرینه قویسون کی هئچ کیم شک ائتمه سین کی بئله بیر آغیر ظولم اونون طرفیندن دیر. آنجاق چالیشیردی کوفه نین باشچیسی ابن زیادی گوناهکار تانیتدیرسین. بو ساحه ده دؤزوم قایناغی و خانیملار خانیمی ، زینب (س) حضرتلری نین آییقلیغی حیله کار یزیدین تفکری نقشه لرین لووا وئردی. و ها بئله ایمام سجاد حضرتلری و ایمام باقر حضرتلریده بو فرهنگین دیری قالماغیندا و حقیقتی آچیب یایماقدا قورتولماز چالیشیقلار ائتمیشلر. آنجاق یاخشی دئییبلر کی ظولم یئرده قالماز و مظلومین آهی بیرگون ظالیمی ییخار. سونرالار مختار قیامی باشلانیر ، ظالیملر بیر بیر اؤز جزاسینا یئتیشیرلر. ایندی ده کی گؤروروک یزیدین آدی گلنده هامی لعنت اوخویور آمما ایمام حسین (ع) ین آدی سانی آرایا گلنده هامی اونا محبّتین یئنی له دیب و اونون ایلقاریندان - کیشی لیگیندن دئییر. بیزیم محرم آیینداکی عزالاریمیز اورکدن قاینایان بیر دویغودور. بیز ایمام حسین حضرتلرین اورک یولو ایله تانی ییب اونا ارادت باغلامیشیق. اونا گؤره هر ایل محرم آییندا کربلا قهرمانلارین یاد ائتمک بیزه تکلیف ساییلیر. بو ساحه ده ایسته ییرم شهرمیزده اولان بیر پارا گؤرکملی مراسیملری خاطیرلایام. البته بونودا عرض ائتمه لی یم کی بو مراسیملر آذربایجانین او بیری شهرلرینده و کندلرینده ده اوز وئریر، آنجاق شاید سلیقه لر بیر آز فرقلی اولا. او مراسیملر بونلاردان عبارتدیر:
۱- طشت گذاری (عزا باشلاماق)
محرم آیینا اوچ دؤرد گون قالمیش عزا دسته لری قارا پرچملری ائشیگه چیخاردیب و میدانلارا،مسجدلره و چوخ گؤزه گلمیش عمومی یئرلره قارا پارچا چکمگله خلقی محرم عزاسی نین باشلانماغینا آگاه ائدرلر. « طشت گذاری » مراسیمی اردبیل و زنجان کیمی شهرلرده ده کامیل صورتده انجام تاپیر. آنجاق عزا دسته لری قاره گئییب ، ییغیشیب عزاخانه یه زنجیر و سینه ووروب کربلا رثاسیندا اوخویوب آغلایارلار. ایچی دولو سوایله بیر طشتی آرایا قویوب نوحه دئییب و او طشته باخدیقجا کربلانین مصیبتلری اورکده تازالانار ، نییه کی طشت، وفالی ابوالفضل حضرتلری نین مشکین و فراتین آخار سویون یادیمیزا سالیر. اودور کی بو مراسیمین باشلانیشیندا چوخلو ، کربلانین قهرمان علمداری ابوالفضل حضرتلریندن اوخویارلار. ابوالفضل العباس حضرتلری نین قوخمامازلیغی، ایستگی،باب الحوائجلیگی ، اورک یوخالیغی و «سقّا» اولماغی دیللر ازبری دیر. بعضی لر بو مراسیمده طشتین سویوندان ایچیب نذیر دییه رلر. چوخ یاخشی مراسیمدیر. هم اورک یاندیراندیر همده کی شور یارادیب محرم عزالارینا آماده اولماغا داوام وئریر.
۲- شاخسئی ( شاه حسین )
« شاخسئی » واژه سی کی بیزیم ائلیمیزده دیللره دوشوبدور « شاه حسین » عبارتیندن مشتق دیر. ایسته ییبلر ارادتین چوخلوغوندان، ایمام حسین حضرتلری نین بؤیوک و باش بیر شخص اولماغین دونیایا اعلان ائتسینلر. آنجاق بو دَب چوخ قدیم زامانلاردان واریمیش. بئله دیر کی محرم آیی نین اولیندن تاسوعا گئجه سینه قدَر ، هر گئجه هیئتلر و دسته لر ائشیگه چیخیب سینه ووروب نوحه دییه رلر. آمما بو مراسیمین خاص گؤزللیکلریندن ، آغاج اله گؤتوروب و حماسی طبیل چالماقدیر. بوندان قدیم ، آغاق یئرینه شمشیر گؤتوررمیشلر و ایندی امنییّته گؤره بو ایشدن بری اولوبلار. شاخسئی مراسیمینده « آغاج » قیام علامتی و طبل دؤیوش دن بیر ایزدیر. بو بیر اعتراض حؤکمونده دیر کی های سالیرلار: آی عالم بیلین کی دونیادا بئله بیر ظولملر انجام تاپیبدیر. نئجه ظولم؟ تانری نین بؤیوک پیغمبری نین اوشاقلارین کربلا چؤلونده قانا بله ییبلر. دسته نین قاباغیندا عزا علملرین آپارارلار ، آداملار دسته لرده دوزولوب شور ایله ، طبلین ریتمی ایله اللرین ترپه دیب سس سه وئره رلر. شاخسئی ین تانینمیش آنا عبارتلریندن بونلار دیر: حیدر حیدر ، صفدر.......حیدر صفدر. علی علی ....یاحسین، یاحسین. شاخسئی ( شاه حسین )، واخسئی ( وای حسین ). بعضی هیئتلر ائشیگه چیخمازلار. مسجدین ایچینده بو مراسیمی دوتارلار. اوندا ایمکان اولمایان صورتده طبیل و آغاجداندان فایدالانمازلار. الی یالین اوتدوق یئری یا آیاق اوسته دسته دسته یئرییب گاه سینه ووروب گاه زنجیر ووروب گاهداندا دیزلرینه چیرپیب اوجا سس ایله دییه رلر: علی مدد ، حیدر صفدر.... شاخصی مراسیملرینده چوخلو حماسی نوحه لر اوخونار، آنجاق تاسوعایا یاخینلاشدیقجا سؤزلر یاندیریجی اولار.
۳- تاسوعا گونو
تاسوعا گونو، محرمین دوققوزو ، صبح چاغی عزا مراسیمی داوام تاپار. چوخ آداملار احسان وئریب ، دسته لرده شربت، خورما ، سوت و آیری یئمه لی پایلارلار. تاسوعا گونو بازار تعطیل اولوب ، اوردا بؤیوک سینه دسته لری نوحه دئمکله دولانارلار. آنجاق بو گونو ابوالفضل حضرتلرینه اختصاص وئریبلر. اودور کی چوخلو او حضرتی یاد ائدیب ، کربلانین عطشلری اوچون اوخشاما دییه رلر. بو گونون مثلی چوخ یاندریجی گوندور. بو گونده ایمام حسینین بالالارینا سو یولو آچیلمادی و سوسوزلوق قیامت ائتدی. بو گونده ابوالفضل حضرتلری نین غمی چوخ اولموشدور. او کی سودان سؤز آچیریق معناسی بو دگیل کی ایمام حسین حضرتلری (ع) سو دعواسی ائدیردی بلکه بو دوشمنین اوره گینین برکلیگی ، ناکیشیلیگی و هابئله ظولمون حدّدن آشماغین نیشان وئریر. اودور کی مصیبتدیر. یوخسا هاممی بیلیر کی ایمام حسین حضرتلری سودان اؤترو نامرده بویون ایمه دی و اونون سورغوسو آزادلیق و عدالت پیامی دیر. او قانی نین تؤکولمه یین ، ابن زیاد کیمی نامرده بویون اَگیب یزید تکی تولکو ایله بیعت ائتمکدن افضل بیلدی.
۴- عاشورا گونو
بئلنچی بیر گونده چوخلو ائولرده و مسجدلرده احسان وئررلر. سینه و زنجیر دسته لری صبحانه نی مئیل ائدندن سونرا خیاوانا - کوچه یه چیخیب کربلا مصیبتی حاققیندا عزایه داوام وئررلر. ناهار اذانی یئتنده بیر نفر نوحه اوخویانلاردان نیسگیللی سس ایله اذان وئره ر سونرا ناماز قیلماقا باشلارلار. اگر ائشیکده ناماز قیلماغا ایمکان اولماسا مسجده یا ائوه گئدیب نامازی اوردا قیلارلار. آمما نه یاخشیدیر کی جماعت ایله اولسون. چوخلو دعوت اولموش دسته لر ناهارا احسان وئرن یئرلرده حاضیر اولوب و ناهاردان سونرا گئجه نین بیر واختینا قدَر کربلا شهیدلرینه شام غریبان دوتوب قتلگاهدان اوخویارلار. آنجاق بئلنچی مراسیمده شمع یاندیرماق شام غریبان دوتانلارا خاص دویغو باغیشلاییر.
۵- شبیه
شبئه چیخارتما مراسیمی ( شبیه خوانی ) شهرین بعضی یئرلرینده و بعضی کندلرده ، تاثیر قویان بیر حضوری مرثیه کیمی آدلانمیشدیر. عاشورا واقعه سین تئاتر سبکینده اجرا ائتمکدیر. بئله بیر مراسیم میدان کیمی آچیق بیر یئرده کی تاماشاچیلار دوره ووروبلار انجام تاپار . ایمام حسینین آداملاری نین نقشین اوینایانلار یاشیل پالتار گئییب و یزیدین طرفی نین نقشین اوینایانلار قیرمیزی گییه رلر.
۶- سیره
ایمامین اوچونون آردیجا ، دسته لر آزی هفته ده بیر گون حسینییه لرده یا مسجدلرده یادا ائولرده دولانارکن اربعینه دک ، کربلا عزاسین دیری ساخلارلار. چوخلو هیئتلرده ایلی باشاباش ، هفته ده بیر گون ، بو مراسیمی ائو به ائو دولاندیرارلار . آنجاق هر هفته بیر ائوده سینه ووروب کربلادن یاد ائدیب و ها بئله آزادلیق درسی و احکام درسیندن فایدالانماق بو چالیشیقین پایی دیر ، چوخ یئرلرده قرآن درسی ایله ده توأم اولدوقدا مجلس داها آرتیق ماراقلانار. بئله بیر دولانیشا « سیره » دئییریک.
التماس دعا واریمدیر.
یازار: عظیمی بیلوردی
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
یاز ابوالفضلین باجیسی شمره ائتمز التماس
دیده ی عالم حسین تک مرد میدان گور مه ییب
بیر بئله ازاده رهبر چشم دوران گؤرمه ییب
وئردی الله کا ئناته جلوه اون دورت نوریدن
افضل ائتدی اونلارین قدرین ملکدن حوریدن
پنج تن بزم حسین حسنیله دولدی شوریدن
باشدی زهرا اوغلونون کرب و بلاسی طوریدن
حیف او طوری حضرت موسی بن عمران گورمه ییب
دوره گردم من محبت باغی نین سیّاحی ام
معنویت بزمی نین پروانه ی مصباحی ام
گوز یاشیم لشگلر اورکلر مولکونون فتاحی ام
مدعی چوغ طعنه وورما من حسین (ع) مداحی ام
بیر گولوم وار کی او گولدن هئچ گولوستان گورمه ییب
گزسه عیسی گویلری بیر الده گون بیر الده آی
کل عالمده تاپا بلمز بیزیم مولایه تای
دورسا بیر صفده گوزللر سن حسینی باشدا سای
وئردی الله سوم شعبان اونی زهرایه پای
نه بشر مثلین اونون حوری و غلمان گورمه ییب
روز محشر کی اولار مردم بهشته مشتری
جمع اولار دور حسینه بیر محبت لشگری
حوری لر سسلر گلین گئتمز حسین عاشقلری
« قدر زر زرگر شناسد قدر گوهر گوهری»
مقتدر شاهد بو شخصیّتده سولطان گورمه ییب
نقل ائدیر زینب (س) که عؤرونده بابام شیر خدا
ئوز آدیلا سسله یردی اهلبیتن جا به جا
لیک گوردور قجا حسین قارداشیمی اول با وفا
احتراما یا اباعبدالله ائیلردی ندا
آفرینش چرخی بئیله ماه تابان گورمه ییب
اولدو ابراهیمه نازل اود یانندا جبرئیل
هر سوزون اولسا دئدی خدمتگزارم یا خلیل
گئت دئدی کیم پنج تن حقین تانیر اولماز ذلیل
منجنیق اوستونده سسلندی حسین جان الدخیل
دوندو اود گلزاره جانی صدمه اوددان گورمه ییب
بونه سوزدور کی بویورموش حضرت خیر الانام
قانیمیز بیردی حسین مندندی منده اونلانام
گلمسئیدی فدیه اسماعیلیدن قالمازدی نام
او دیری قالدی حسین گلسین وجوده والسلام
پس حدیث مصطفی کامیلدی نقصان گورمه ییب
بو حسین کیمدیر کی دوشمز پاک دیللرن آدی
آدینی ذکر ائیله دیقجا آغزیمین آرتار دادی
قنداقی عرشه گئدیبدیر گور مقامی هاردادی
باشینون دسمالینی جبریل گویدن آسلادی
خلقتیندن بئیله تزئین عرش رحمان گورمه یبب
قاره سین سویماز حسین دیوانه سی گر جان چیخا
سینه یه ائیله ورار تا دوشلرندن قان چیخا
آغلادی شیعه گرک یئردن گویه افغان چیخا
قویما عاشورا غدیر خم کیمی یاددان چیخا
مدعی آزاده لردن نقص پیمان گورمه ییب
وای اگر قول نبی آویزه ی گوش اولماسین
بو حسین عشقی گرک دیللرده خاموش اولماسین
ائیله یین همّت کی عاشورا فراموش اولما سین
رو سیه دیر ائیله ده هر کیم سیه پوش اولماسین
عشقین اعجازین او بیچاره کما کان گورمه ییب
آند اولا ویرانه ده زینب دوتان ماتملره
آند اولا دین دوره سینده حصن مستحکملره
آند اولا ارواح طیب سئیر ایدن عالملره
قویماریق بیگانه چپ باخسین قارا پرچملره
عشق دریا سین هله دشمن خروشان گورمه ییب
ای سوزی بیر عمر اولان یا لیتنا کنا معک
بعد دفنون قبریوین اوسته گلر بیر جوت ملک
سسلنلر ای حسینین عاشقی دور یاتما تک
وحشته دوشمه سنه مولا ئوزی ائیلر کمک
هیچ حسینچی تپراق آلتیندا رنج و حرمان گورمه ییب
قلبیمیزدن یا حسین بو عشقی الله آلماسین
تاپشیر عباسه عزاداری نظردن سالماسین
تذکره گوندر اورکلرده بو حسرت قالماسین
کربلا شوقیله مرغ جان نئجه پر چالماسین!
قبریوی چوخداندی بو جمع پریشان گورمه ییب
هر بلا گلدی یولوندا جانه آلدیق یا حسین(ع)
باتدی عاشقلر قانا بیز دالدا قالدیق یا حسین
عؤمروموز گئچدی نظر یولارا سالدیق یاحسین
سن آنان جانی داخی بسدی قوجالدیق یا حسین
بوحالا دوشمز اوکس کی داغ هجران گورمه ییب
سوز یازیب کئچدیم بو سیرّی واقف مطلب بیلر
صبح صادقده نه لر وار زنده دار شب بیلر
سوز هجرانی هر عاشق چکسه تاب و تب بیلر
ای دلیم لال اول حسینون قدرینی زینب بیلر
غصه لی عؤمرونده زینب راحت جان گورمه ییب
مقتله گلدی دئدی دیده مده قان یاش وار حسین!
هار دا سان سس ور منه نه یار و یولداش وار حسین!
دوشمنیم کامه چاتیب هرالده بیر باش وار حسین!
بیلمزیدیم کربلاده بیر بئله داش وار حسین!
داشلار آلتدا هئچ باجی قارداشین عریان گورمه ییب
فکر یوی قارداش باجین باشدان بیلیرسن، آتمادی
آی گئجه باتدی فرات اوسته سیز یلتی باتمادی
من کئشیک چکدیم الیم عباسه نئیلیم چاتمادی
هرنه یالواردیم ربابه صبح اولونجا یاتمادی
هئیچ آنامدا بیر بئله شام غریبان گورمه ییب
وار حسین بیر شایعه سالمیش منی حالدان حالا
کوفه ده دوشمن بیزی مومکوندو زندانه سالا
نیله رم نازلی رقیه غملی محبسده قالا؟!
منده ئوللم قورخودان ئولسه او شیرین دل بالا
اوچ یاشی واردی هله عمرونده زندان گورمه ییب
عادی نسوانه « کلامی » ! زینبی ائتمه قیاس
بو خانم اسلامی احیا ائتدی بی خوف و هراس
یاز ابوالفضلین باجیسی شمره ائتمز التماس
باشینی غارت آغارتدی تارومار اولدی اساس
دوشدی بیر گردابه کی نوح ایله طوفان گورمه ییب
کلامی زنجانی
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
یارب!
منیم تک هیچ کیم زار و پریشان اولماسین یارب!
اسیر درد عشق و داغ هجران اولماسین یارب!
دمادم جورلاردیر چکدیگیم بی رحم بُت لاردان
بو کافیرلر اسیری بیر مسلمان اولماسین یارب!
گؤروب اندیشه ی قتلیم ده اول ماهی ، بودور دردیم،
کی اول اندیشه دن اول مه پشیمان اولماسین یارب!
چیخارماق ائتسه لر تن دن چکیب پیکانین اول سروین
چیخان اولسون دل مجروح، پیکان اولماسین یارب!
جفا و جوریله معتادم اونلارسیز نولور حالیم؟!
جفاسینه حد و جورینه پایان اولماسین یارب!
دئمه کیم عدلی یوخ یا ظولمو چوخ ، هر حال ایله اولسا
کؤنول تختینه اوندان اؤزگه سولطان اولماسین یارب!
« فضولی » بیلدی گنج عافیت مئیخانه کُنجینده
موبارک مولکدور، اول مولک ویران اولماسین یارب!
فضولی
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
قلبی یانسین روزگارین
مئی گتیر ساقی گئنه اؤلدوردو یارین غصّه سی
اوّلین کس اولموشام من عاشق بیچاره سی
وئر ایچیم بیر مست اولوم دونیانی گؤزدن سالمیشام
اولموشام مجنون کیمی بیر لیلانین دیوانه سی
سالدی گؤزدن بی وفا گئتدی یامان اغیاریله
حئیف اولدوم بیر عؤمور سرگشته و آواره سی
گئتدی آنجاق اؤزگه ایله باغریمی یاندیردی او
قلبی یانسین روزگارین ویران اولسون خانه سی
شمع تک عشقین اودوندان گؤر نئجه جانیم اسه ر!
هاردا قالدی پس من بیچاره نین پروانه سی؟!
اوخلادی کیپریکلریله نازلی جانان قلبیمی
او گئدیب ایللردی آمما وار اورکده یاره سی
مسجد و مئیخانه دن اقبالی! بیزار اولموشام
قوی گئنه آباد اولا لوطی لرین مئیخانه سی
اقبالی
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
من دونیادا اولمایاندا
کوسوب گئدسن، گله جکسن
سن هر نه یی بیله جکسن
منسیز سنده اؤله جکسن
من دونیادا اولمایاندا
منی باشدان آتانمازسان
بیر گون راحات یاتانمازسان
سونرا گلیب چاتانمازسان
من دونیادا اولمایاندا
من نه دئدیم آنانمادین!
بو سئوگییه اینانمادین!
بلکه بوردا دایانمادین
من دونیادا اولمایاندا
دونن گلدیک بیز اوز اوزه
دئمک اوندا گلدیک گؤزه
دونیا ماهنی قوشار بیزه
من دونیادا اولمایاندا
بلکه داها گلنمه دیم
گرز یاشینی سیلنمه دیم
دردلرینی بیلنمه دیم
من دونیادا اولمایاندا
قوی آختارسین گؤزوم سنی
یوخولاردا گزیم سنی
اوره ییمه یازیم سنی
من دونیادا اولمایاندا
شیرین چاغلار اؤتوشدو تئز
یانیب سونرا اولموشوق کؤز
دئمه : « نه آز یاشادیق بیز! »
من دونیادا اولمایاندا
منسیز موتلو اولسون یولون
ایستی اللر دوتسون قولون
عهدینیزه صادیق اولون
من دونیادا اولمایاندا...
بابک قوجا اوغلو
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
سؤزلوک
یاماج
پرتگاه ، کوهپایه
یئلکن
باد بان
یالتاق
چاپلوس
چاناق
کاسه
کیر پی
جوجه تیغی
قاریشقا
مورچه
ایره لی
جلو
اوگئی
نا تنی
چیر مالاق
بالا کشیدن
دوستاق
زندان
بایراق
پرچم
دان یئلی
نسیم ِ صبحگاهی
قارشی
مقابل
گرکمک
ایجاب کردن
قارشیلاماق
استقبال کردن
اینام
باور، عقیده
کوتله
توده،خلق،مردم
شانلی
مشهور
اوزگور
آزاد
اوُمماق
آرزو کردن، انتظار داشتن
اومود
امید
یارارلی
مفيد
یاراماق
مفید واقع شدن
یاراماز،ياراسيز
بی فایده،به درد نخور
قایناق
منبع
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
اوشاقلار ادبیاتیندان ناغیل
قار ده نه سی
قارلي قيش گونلرين بيرينده پنجرﻩنين آرخاسيندا دايانيب تاماشا ائديرديم. قار دنهﻟﺮي رقص ائده ـ ائده دووارلارين، كوللارين، آغاجلارين بوداقلارينا، بير سؤزله هر شئيين اوزه رينه دوشوردو. ائله بو آن ايري بير قار دنه سي پنجرهﻳﻪ طرف گلدي. اليمي باييرا اوزاديب قار دﻧﻪسينين آلتينا توتدوم آستاجا گليب اووجومون ايچينه دوشدو. نئجه ده آغ و شفّاف ايدي، ائله بيل اوزه رينده صنعتكار الي ايشلهميشدي، اؤز ـ اؤزومه دئديم: كاش قار دﻧﻪسينين ديلي اولايدي. اؤز سرگوذشتيني منه دانيشايدي. بونا بند ايميش كيمي قاردﻧﻪسي ديله گلدي. منيم سرگوذشتيمي ائشيتمك ايستهﻳﻴﺮسن سه قولاق آس دانيشيم. من بير نئچه آي اول سو قطرﻩسيديم. خزر دنيزينده ميليارد ـ ميليارد سو قطرﻩلريله اويان ـ بويانا گئتمكله گونلريمي كئچيرديرديم. ياي گونلريندن بيرينده دنيزده گزيشيرديم، گونش برك ايستي ساچيردي ايستينين تأثيريندن قيزيشيب مينلر، اون مينلر قطره ايله بيرليكده بوخارا چئوريلديم. بيز يونگوللوكدن قانادلانيب يوخاريلارا اوچوردوق، كولك ده آرخاميزا دوشوب بيزي ايستهﺩييي طرفه قوووردو، او قدر يوخاري قالخديق ﻛﻲ آداملار گؤزوموزدن ايتدي. هر طرفدن بوخار كوتلهلري گليب بيزه قوشولوردو، بعضاًده بيز گئديب داها بؤيوك بوخار كوتلهلرينه قوشولوردوق. بير ـ بيريميزه قوشولوب يول گئديرديك. گئتديكجه سيخلاشيب چوخاليب، چوخالديقجا يوخاريلارا انگينليك لره اوچوردوق، بعضاً گونشين اوزونو اؤرتوردوك، بعضاًده آي و اولدوزلارين قارشيسيني كسيرديك، گئجهﻧﻲ داها قارانليقلاشديريديق. بوخار ذرﻩلرينين بير چوخو دئييردي: آرتيق بيز بولود اولموشوق. كولك بيزي جور به جور شكيللره ساليردي، هله من اؤزوم دنيزده ياشاياندا بولودلاري موختليف شكيللرده، اينسان، دَوه، حتتا اوزون قولاق شكلينده گؤرموشدوم. گؤيده نئچه آي سرگردان قالديغيميزي بيلميرم.
چوخ سيخلاشميشديق ﻛﻲ اطرافي گؤرموردوك، هارايا گئتديييميزي بيلميرديك. گونش گؤرونموردو. ائله بيل گونشين قاباغيني كسميشديك. بولودون ائني ـ اوزونو بير نئچه يوز كيلومتر اولاردي و ياغيش اولوب يئره قاييتماق ايستهﻳﻴﺮديك. يئرين حسرتيله اوره ييم بير تيكه اولموشدو. بير مدت دن سونرا ياري سو و ياري بوخار حالينا دوشدوك. آز قاليردي ياغيشا چئوريلک. بيردن هاوا ائله سويودو كي من ده، يولداشلاريم دا تيترﻩديك. اطرافيما نظر ساليب يولداشلاريمين بيريندن سوروشدوم كي نه اولوب؟ بئله جاواب وئردي: «ايندي باشقا يئرلرده هاوالار ايستي اولسا دا، بيزيم اولدوغوموز يئرلرده قيشدير. بو گؤزلهﻧﻴﻠﻤﺰ سويوق بيزي ياغيش اولماغا قويماياجاق. بيرجه منه باخ؛ من قارا دؤنورم ائله سن اؤزون ده.» يولداشيم سؤزلريني قورتارا بيلمهﺩي. قارا دؤنوب يئره ائنمهﻳﻪ باشلادي. اونون آردينجا من ده. مينلر منيم كيمي ذرﻩلرده بير بيرينين آردينجا قارا دؤنوب يئره ياغماغا باشلاديق. دنيزﺩه اولاندا آغير ايديم آنجاق ايندي چوخ يونگوللشميشم. قوو كيمي اوچوردوم اونا گؤره كي سويوق ايليكﻟﺮيمه ايشلهﻣﻴﺷﺪي. رقص ائده ـ ائده يئره گليرديم ائله كي يئره ياخينلاشديم گؤردوم تبريز شهرينه دوشورم. خزر دنيزيندن نه قدر اوزاقلاشميشديم، يوخاريدا اولاركن بير اوشاغين يازيق بير ايتي دؤيدويونو گؤردوم، ايت آلديغي ضربهﻟﺮدن يازيق ـ يازيق زينگيلدﻩييردي. گؤردوم كي يئره بو وضعيتده ياخينلاشسام دوز همين ظاليم اوشاغين باشينا دوشهﺟﻢ. كولكدن خواهيش ائلهﺩيم كي مني باشقا يئره آپارسين. اوشاغين باشينا دوشمكدن خيلاص اولدوم كولك ده خواهيشيمي قبول ائديب مني بورايا گتيردي. اليني آلتيما توتدوغون اوچون سندن خوشوم گلدي. نهايت قاردﻧﻪسينين سسي كسيلدي باخيب گؤردوم كي سويا دؤنوب.
یازان : صمد بهرنگي
كؤچورن: بهروز صديقي
قايناق: آذربايجان آنتولوژيسي ، دؤردونجو جيلد
!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
شمش تبریزی دن ائشیتمه لی سؤزلر
سؤزون مئیدانی چوخ داردیر
آنلامین مئیدانی گئنیش
سوزدن قاباق گئت کی
مئیدان گؤره سن!
***
منه یوز مین دیرهم
خرجله سنده
سؤزومه ده یه ر وئرمه یی نین
یئرین وئرمز
***
سن سؤزو اؤز بیلیکلرین
اؤز ایدراکین
بیرده فلسفه نیله یوزورسان!
***
ائله بیلیرسن داد آلانین
حسرتی آزالار!؟
آند اولا تانری یا کی
اونون حسرتی داهادا آرتار
چونکو بو دونیایا
داها چوخ اؤیره نه ر
***
داها چوخ تدقیق ائدن
داها چوخ تقلید ائده ر
***
عاغیلین آیاغی سوستدور
اوندان بیر شئی چیخماز
مسیح آقا محمدی
